پخش زنده
دانلود اپلیکیشن اندروید دانلود اپلیکیشن اندروید
English عربي
430
-
الف
+

همه چیز درباره سریال امام علی(ع)

در این گزارش نکاتی را درباره سریال «امام علی (ع)» می‌خوانید.

در این گزارش نکاتی را درباره سریال «امام علی (ع)» می‌خوانید. 

به گزارش آی‌فیلم، در طی این سال‌ها آثار نمایشی در فضای سینما و تلویزیون درباره امیرالمومنین علی(ع) ساخته نشده است و شاید تنها سریال و یا حتی فیلم سینمایی که به زندگی گوهربار امیرالمؤمنین علی (ع) پرداخته است، مجموعه تلویزیونی "امام علی (ع)" ساخته داود میرباقری است. متأسفانه پس از تولید این سریال تا امروز مجموعه‌ای درباره این امام همام دیگر ساخته نشد و جای خالی آن همچنان احساس می‌شود. این مجموعه تلویزیونی از فیلم‌نامه‌ای به نام "خاری در گلو " شروع شد ولی تولیدش تا سال 73 به تأخیر افتاد. مجموعه تلویزیونی "امام علی (ع)" اولین سریال فاخر تاریخ تلویزیون است که با حرفه‌ای‌ترین عوامل آن زمان سینمای ایران تولید شد و همچنان در عرصه سریال‌های تاریخی - مذهبی بی‌رقیب مانده است. در این مجال کوتاه و به مناسبت شهادت امیرالمؤمنین علی (ع) و لیالی قدر به سراغ این سریال نوستالژیک رفتیم و به نکات مهمی که عوامل و بازیگران این سریال در طی ایام مختلف درباره آن بیان کرده‌اند، پرداختیم.
سال 1370 بود که داود میرباقری کار تولید مجموعه تاریخی "امام علی (ع)" را با متنی از خود آغاز کرد و برای ایفای نقش‌های اصلی این سریال بازیگرانی چون داریوش ارجمند، زنده‌یاد مهدی فتحی، بهزاد فراهانی، محمدرضا شریفی‌نیا،‌ پرویز پرستویی، سیروس گرجستانی، ویشکا آسایش، اصغر همت،‌ اکبر عبدی، کریم اکبری مبارکه، کامران فیوضات و ... را مقابل دوربین برد.
این مجموعه به تهیه‌کنندگی محمد بیگ‌زاده به پنج سال تنهایی و دوران خلافت و زندگی حضرت علی بن ابی‌طالب (ع) می‌پردازد و ساخت آن تا سال 75 ادامه داشت. از این مجموعه تلویزیونی نسخه سینمایی نیز تهیه شد و عوامل پشت صحنه آن نیز همگی از شاخص‌ترین چهره‌های حرفه خود هستند. از جمله آهنگ‌سازی سریال با فرهاد فخرالدینی، تدوین‌ با مهرزاد مینویی و تصویربرداری با مازیار پرتو بوده و طراحی گریم درخشان عبدالله اسکندری در این سریال که اولین بار در سال 75 از شبکه یک سیما روی آنتن رفت، هنوز در یادها مانده است.
سریال "امام علی (ع)" در زمان ریاست علی لاریجانی بر تلویزیون ساخته شد. در ابتدای کار در مرحله متن دچار بازنویسی‌های متعدد شد تا سرانجام در سال 73 با حضور 150 بازیگر اصلی و بیش از 5 هزار هنرور از نیروهای ارتش مقابل دوربین رفت.
سیروس گرجستانی، سعید نیک‌پور، انوشیروان ارجمند، عنایت شفیعی، مرحوم جواد خدادادی، عنایت بخشی، آتش تقی‌پور، مرحوم جهانگیر فروهر، نادر رجب‌پور، مرحوم عباس امیری، بهمن زرین‌پور، چنگیز وثوقی و زنده‌یاد باقر صحرارودی از دیگر بازیگران این سریال بودند. بازیگرانی چون مهدی فتحی، انوشیروان ارجمند، منصور والامقام، جمشید مشایخی، داودرشیدی، رضا کرم رضایی، جهانگیر فروهر، توران مهرزاد، حسین پناهی، رحمان باقریان، علی اصغر گرمسیری، باقرصحرارودی، نعمت الله گرجی، حسین خانی بیک، سروش خلیلی، رضا خندان، بهمن زرین پور، پرویز شاهین خو و بسیاری دیگر بازیگرانی هستند که هرکدام در این سریال در نقش‌های کلیدی به ایفای نقش پرداختند اما امروز  چشم از جهان فرو بسته‌اند.
سریال "امام علی (ع)" فرصتی بود که ویشکا آسایش در آن درخشید. بازیگر نقش قطام در این سریال از سوی دایی‌اش مازیار پرتو به میرباقری معرفی شد و خوش درخشید. داریوش ارجمند نیز هنوز با ایفای نقش مالک اشتر در این سریال در یادها می‌آید.
در این مجموعه مثل دیگر آثاری که حتی اخیرا ساخته شدند، تصویر امام معصوم نشان داده نشد و تنها برای نمایش تصویر بخش‌هایی از دست‌ و پاهای مبارک امیرالمومنین از زنده‌یاد مهدی فتحی استفاده شد.
زمان ساخت "امام علی (ع)" به ویژه برای آثار تاریخی دشوار، صدابرداری سر صحنه رایج نبود و گویندگان مطرح به جای بازیگران اصلی سریال را دوبله کردند. مدیریت دوبلاژ با بهرام زند بود و منوچهر اسماعیلی و پرویز بهرام نیز از جمله دوبلوران مطرح این اثر بودند. با این حال مرحوم فتحی، بهزاد فراهانی و پرویز پرستویی بازیگرانی بودند که به جای خودشان صحبت کردند.


فیلمبرداری شب ضربت خوردن
کریم اکبری‌مبارکه بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون درباره چگونگی ایفای نقش ابن ملجم مرادی در سریال "امام علی(ع)" گفت: پیش از تولید روزی داود میرباقری مرا دید و گفت کریم ریش‌هایت را نزن که برای بازی در یک نقش تو را با همین چهره می‌خواهم. من آن زمان سر صحنه فیلمبرداری "مسافران مهتاب" بیضایی بودم و وقتی کار تمام شد تا شش ماه ریش خود را اصلاح نکرده بودم و بسیار زیاد شده بود. روزی در اداره تئاتر لیستی از اسامی بازیگران نوشته شده بود و برای سریال "امام علی(ع)" دعوت شده بودند. با خود گفتم پس سریال میرباقری عوض شده است چون به دلیل چشمان آبی برای سریالی عربی مناسب نیستم.
این بازیگر درباره بازی در نقش ابن ملجم اظهار کرد: یک ماه از این فراخوان گذشت که روزی اسمم را روی تابلو اعلانات اداره تئاتر دیدم. به دفترش رفتم و میرباقری گفت اولین شخص که به او گفتم تو بودی آنوقت الان باید بیایی؟ سپس کتاب‌هایی را به من معرفی کرد. هفت جلد کتاب را خواندم و سپس میرباقری گفت نقش ابن ملجم را باید بازی کنی.
وی  با اشاره به حساسیت نقش ابن ملجم افزود: من باید نقش فردی شقی را در تاریخ اسلام بازی می‌کردم تا مظلومیت حضرت علی(ع) را نشان دهم بنابراین با گوش دادن به سخنان کارگردان سعی می‌کردم به شخصیت ابن ملجم مرادی برسم. در اجرای یک تعزیه اگر مخالف خوان نباشد تعزیه اجرا نمی‌شود بنابراین اگر قرار باشد همه افراد موافق خوان باشند نمی‌شود تعزیه اجرا کرد. سهم من در سریال "امام علی (ع)" بازی در نقش ابن ملجم مرادی بود.
 کریم اکبری مبارکه بازیگر نقش ابن ملجم خاطره‌ای از شوخی میرباقری نقل کرده است: فیلمبرداری این سریال و قسمت ضربت خوردن امام علی (ع) در ماه رمضان بود و من در خانه قطام بودم که آقای میرباقری به من گفت: "کریم می‌خواهم ضربت خوردن را برای شب نوزدهم بگذارم تا در آن حس قرار بگیری!" گفتم: "به قرآن اگر در آن شب بتوانم بازی کنم، دیوانه می‌شوم." گفت: "شوخی کردم." و خندید و رفت. فیلمبرداری فاصله‌ای که من حمله می‌کنم تا جایی که ضربه می‌زنم دو ماه طول کشید.
این بازیگر حضرت علی (ع) و نام آن حضرت را رمز ماندگاری سریال "امام علی (ع)" دانست و خاطرنشان کرد: تلاش بازیگران در مرحله بعد قرار دارد چه بسا بازیگران زیادی در آثار دیگر با تلاش بسیاری بازی می‌کنند اما آن اثر دیده نشده است. در سوی دیگر آثاری تاریخی مذهبی نیز مثل "مختارنامه" وجود دارد که تمام شخصیت‌ها دیده می شوند.


مرگ بازیگر سر صحنه فیلمبرداری
 یک اتفاق عجیب و قابل‌توجه در این سریال مربوط به علی آزاد یکی از بازیگران قدیمی سینمای ایران است که پیش از انقلاب عمدتاً در نقش‌های منفی بازی می‌کرد و در جریان ساخت سریال "امام علی (ع)" به اصرار خود در این سریال نقشی گرفت.
داود میرباقری درباره او که نقش عبدالله ابن عباس را بازی می‌کرد در گفت‌وگویی توضیح داده است:"حالتی منقلب داشت و خود را به شکلی وام‌دار علی بن ابی‌طالب (ع) می‌دانست. چهره رنگ‌پریده و دگرگونش که گویی تولدی دیگر را برای این بازیگر رقم می‌زد، دیگران را نیز به خود جلب کرده بود. در یکی از صحنه‌ها قرار شد علی آزاد در نقش ابن عباس داخل چادر امام علی (ع) بشود و بیرون آید. قبل از رفتن، او گفت: "داود! من از علی (ع) شرم دارم که به چادر او وارد شوم، نمی‌شود صحنه را عوض کنی و مثلاً از کنار چادر بگذرم؟" گفتم: "نه." و او داخل چادر شد. منتظر بودیم که بازگردد، دقایقی گذشت، خبری نشد، او را صدا کردیم، خبری نبود. داخل چادر شدیم؛ علی آزاد داخل چادر جان به جان‌آفرین تسلیم کرده بود... و صحنه‌های باقیمانده را فرد دیگری به‌جای آن مرحوم بازی کرد."


کاشت درخت نخل و خیمه به پا کردن
عنایت بخشی بازیگر نقش سرکرده خوارج در خاطره‌ای جالب از این سریال، نقل کرده است: ما سکانس‌های جنگ صفین را در تیر و مردادماه و در بدترین شرایط آب‌وهوای بندرعباس ضبط کردیم. اگرچه قرار بود آن سکانس را در زمستان کارکنیم، اما به دلیل این‌که سیل دکورها را تخریب کرد، مجبور شدیم در تابستان جنگ صفین را در بندرعباس و در آن آب‌وهوای شرجی که در همه حال بالای 50 درجه بود کار کنیم... شاید باورتان نشود در همان شرایط من، داریوش ارجمند، بهزاد فراهانی و دیگر دوستان حتی در روزهایی که کار نداشتیم هم سر صحنه حاضر می‌شدیم، درخت و نخل می‌کاشتیم، بیل می‌زدیم، خیمه برپا می‌کردیم، کارهایی را که در مسئولیت ما نبود فقط به خاطر جلو افتادن کار انجام می‌دادیم!


شوخی شوخی قطام جدی شد
ویشکا آسایش که تا آن زمان اصلاً رابطه‌ای با سینما نداشت توسط دایی‌اش مازیار پرتو که مدیر فیلمبرداری سریال بود، برای بازی در سریال به داود میرباقری معرفی شد.
او در این‌باره گفته است: "...یک روز در خانه، مشغول گپ زدن با دایی بودم که ایشان به من گفتند: "ویشکا! ما در حال انتخاب بازیگر برای سریال "امام علی (ع)" هستیم، دوست داری بازی کنی؟" من هم چون فکر کردم دایی من را دست انداخته، با خنده گفتم: "البته!" خلاصه من برای تست گریم به پشت‌صحنه کار رفتم و تست دادم و شوخی شوخی برای این نقش انتخاب شدم! تا آخرین لحظه‌ای که جلوی دوربین قرار نگرفته بودم، فکر می‌کردم یکی می‌آید و به من می‌گوید: خانم ما شما را دست انداختیم! اما در کمال تعجب، هیچ‌کسی این حرف را به من نزد و من یکی از مهم‌ترین نقش‌هایم را در آن کار بازی کردم!"


 خاطره‌ای جالب از نابازیگران سریال
 بهزاد فراهانی بازیگر نقش معاویه در سریال "امام علی (ع)" خاطره‌ای جالب از نابازیگران این سریال تعریف کرده که خواندنی است: هنگام فیلمبرداری صحنه‌های جنگ صفین، بادهای خرماپزان تیر و مرداد آغاز شده بود و ما باید لباس‌های چندلایه پلاستیک به تن می‌کردیم و زیر چادر بسته و زیر پروژکتورهای سنگین 10 هزار، بازی می‌کردیم. بسیار سخت بود. من 12 نگهبان داشتم که از سیستان و بلوچستان آورده بودند. آن‌ها جلوی چادر معاویه نگهبانی می‌دادند و گارد محافظ او بودند. در آن تابستان داغ امکان‌پذیر نبود که مدام به آن‌ها آب برسد، لذا خیلی تشنه می‌شدند. یک‌مرتبه یکی از نگهبان‌ها بی‌هوش شد. دلیلش را جویا شدند و از دوستان سقا هم پرسیدند که چرا به آن‌ها آب ندادند؟ یکی از آن‌ها پاسخ داد که بدون اجازه معاویه، آب نمی‌خورند!


مرد خجالتی سینما عمروعاص شد
مرحوم مهدی فتحی ابتدا قرار بوده نقش دیگری را در این سریال بازی کند ولی به درخواست خودش، عمروعاص را بازی می‌کند. جالب آن‌که نقش امام علی (ع) را هم در سکانس‌هایی که از پشت یا اینسرت (نمای بسته دست‌ها یا پاها) می‌گرفتند، همین مهدی فتحی بازی کرده است؛ کسی که در بسیاری از سکانس‌ها در نقش عمروعاص در حال دسیسه‌چینی علیه امام علی (ع) بود!


وحشت از ایفای نقش مالک
داریوش ارجمند تا پیش از حضور در سریال "امام علی (ع)" تجربیات بسیاری در عرصه سینما، تئاتر و تلویزیون داشت اما در واقع با حضور در نقش مالک اشتر از جایگاه خاصی میان مخاطبان برخوردار شد.
او درباره حضور در این سریال می‌گوید: من زمان ساخت "امام علی (ع)" مطلقاً آقای میرباقری را نمی‌شناختم. یک روز من را صدا کرد و رفتم صحبتی شد. نگاهی انداختم به کسانی که قرار بود در این سریال ایفای نقش کنند. بعد هم رفتم به مشهد. خب برای من که تاریخ خوانده‌ام و شاگرد دکتر شریعتی بودم و امام علی (ع) را از زبان او شنیدم و عظمت امام علی (ع) را از زبان او در دوران دانشجویی درک کرده‌ام، خیلی وحشت داشتم که این نقش را بازی کنم. چون آن موقع حداقل ۵۰ دبیرستان در ایران وجود داشت که نام آن‌ها مالک اشتر بود، گروه هنری به نام مالک اشتر داشتیم، تیپ و لشکر در جبهه به اسم مالک اشتر بود، در مشهد چند مسجد به نام مالک اشتر بود، پادگان به این نام داشتیم. این آدم در ایران با فاصله زیادی از امام علی (ع‌) در رتبه دوم قرار دارد و به‌عنوان فردی که در رکاب ایشان بوده، شناخته می‌شود. وحشت داشتم به خاطر اینکه اگر آن شخصیت را بد بازی می‌کردم، قطعاً بدانید که باید از ایران می‌رفتم. چون یک تصور ذهنی بزرگی از این سردار امام علی (ع) در ذهن شیعیان وجود داشت.


عدم مقرون به صرفه بودن سریال
میرباقری علاقه‌مند بود این مجموعه به شیوه ۳۵ میلیمتری و روی نگاتیو ضبط شود تا ماندگاری بیشتری پیدا کند، اما چون این سریال نخستین تجربه مذهبی تلویزیون با این حجم و کیفیت بود و فیلمبرداری آن در قیاس با تصویربرداری هزینه‌های گزافی طلب می‌کرد با آن موافقت نشد.


ه خ/ ص گ

نظر شما
ارسال نظر